Essay

Schrijversessay: In hoeverre kan ik ervoor zorgen dat ik tijdens dit schrijfproces correct Nederlands schrijf?

Nikki Oerlemans

Tijdens mijn schrijfproces ben ik verschillende problemen tegengekomen die van toepassing kunnen zijn als schrijfvraag. In het begin had ik bijvoorbeeld de vraag: Hoe kan ik de spanning en het overzicht behouden in een Thriller/ Drama met zoveel verschillende onderwerpen en ben ik al begonnen met onderzoek hiernaar te doen. Echter kwam ik erachter dat ik niet zoveel moeite had met de spanning in een boek te behouden en veranderde ik mijn schrijfvraag naar: Hoe kan ik het beste het contrast tussen de twee hoofdpersonages verduidelijken?

Uiteindelijk kreeg ik de feedback van mijn eerste versie van  mijn boek. Hieruit bleek juist dat ik minder perspectief ging gebruiken. Wel kwam ik achter een ander zwak punt van mij: De Nederlandse spelling en grammatica of terwijl correct Nederlands schrijven.

Al heel mijn leven heb ik moeite met Nederlands, het is zogezegd eigenlijk een van mijn ‘’demonen’’ die ik graag uit de weg ga, tijdens dit proces kan dit alleen niet. Correct Nederlands taalgebruik is middels van groot belang voor een schrijver. Staat je boek vol taalfouten dan neemt een lezer je ook niet serieus. Elke schrijver moet dus genoeg weten van het Nederlandse taalgebruik en het correct schrijven hiervan, zodat hun boeken serieus genomen worde. Uiteindelijk heeft dit geleid tot de schrijfvraag: In hoeverre kan ik ervoor zorgen dat ik tijdens dit schrijfproces correct Nederlands schrijf?

Het belang van correct Nederlands schrijven

Na de feedback van mijn eerste versie, waarbij mijn Nederlands duidelijk nog niet klopte, werd gezegd door mijn begeleider dat een lezer je niet serieus neemt als je Nederlands niet op orde is.Verder onderzoek bleek dit statement te bevestigen.

Vanuit een artikel van Springlish over Nederlandse spelling werd dan ook het volgende geconstateerd:  Correct Nederlands schrijven zonder spelfouten straalt uit dat je aandacht aan je werk hebt besteed en het serieus neemt, daarmee neemt de lezer het ook serieus. Daarnaast is het bij vele professionele vakken van belang, denk aan docenten die e-mails naar ouders sturen of presentaties geven op het digibord. Dit moet uiteraard foutloos om zo professioneel mogelijk over te komen. Spelfouten leiden daarentegen vaak af van de inhoud van de teksten waar je zo je best op hebt gedaan en dit is zonde (Springlish, 2018). Ook heb ik tijdens dit onderzoek het boek van Stephen King, over lezen en schrijven gelezen en hier werd dit ook weer in bevestigd.

Stephen King gaf dit aan als lagen van een gereedschapskist, waarbij in de eerste laag het belangrijke gereedschap ligt. In deze eerste laag lag dan ook de grammatica en spelling van de (Nederlandse) taal en King gaf aan dat hier voldoende aandacht aan besteed moet worden. Hij gaf ook aan dat je niet met de smoes aan kan komen dat je geen kennis hebt van grammatica en vooral niet in paniek moet raken. Neem je tijd en pak je rust, als je er eenmaal aan begint kom je erachter dat je toch veel al weet en alles steeds meer logisch lijkt (King, 2000).

Deze bovenstaande zin  is dan ook een grote inspiratie voor mij geweest tijdens het schrijfproces. Ik kan niet zomaar met de smoes aankomen dat ik slecht ben in Nederlands. Nee, ik moet ervoor gaan strijden en het op zekere hoogte tot een niveau brengen dat ik als schrijver serieus genomen word.

Na dit onderzoek is het voor mij duidelijk bijgespijkerd worden als schrijven, maar waarom heb ik dan zoveel moeite met Nederlands? Ik ben gaan kijken naar mijn verleden en hoe dit ermee te maken kan hebben waarom ik zoveel moeite met Nederlands heb. Hierbij heb ik mij de volgende vraag gesteld:

Wat is de aanleiding dat ik zoveel moeite heb met correct Nederlands schrijven?

Zelf herinner ik mij vroeger nog wel de lessen op de basis- en middelbare school waar vooral de basisprincipes werden aangeleerd. Denk aan het spellen van de correcte woorden, wanneer gebruik je een d of t en wanneer zet je een komma etc. De standaard lessen die ieder kind heeft gehad maar ook in de loop van de tijd weer worden vergeten.

Vanuit een artikel van onderwijs van morgen (2008) blijkt dan ook dat dingen die wij aanleren in de vorm van onderwijs, denk aan formules en informatie die zijn doorgegeven via teksten, worden opgeslagen in ons semantisch geheugen. Dit is tevens het zwakste geheugen van de mens. In de vroegere evolutie hadden wij namelijk helemaal geen tekstboeken en formules waardoor wij dit geheugen niet hoefden te gebruiken en het later pas van toepassing werd. Hierdoor is dit geheugen redelijk ‘’nieuw’’ en hebben we als mens maar beperkte capaciteit hiervan. Voor deze manier van onthouden is daarnaast voldoende motivatie nodig en de dingen die worden opgeslagen in dit geheugen hebben herhaling nodig (Witteman, 2008).

Deze herhaling en motivatie voor de Nederlandse taal is hetgeen waar het bij mij mis is gegaan, ik zocht vooral opleidingen uit waar Nederlands eigenlijk niet van hoog belang was en toen ik naar het MBO ging werd dit alleen maar erger.

Vanuit een artikel van Vrij Nederland blijkt ook dat op het MBO de Nederlandse taallessen onder niveau zijn. Hier zijn vele redenen voor te benoemen denk aan docenten die niet geschoold zijn in specifiek Nederlands onderwijs waardoor ze ook niet serieus worden genomen, te weinig stimulans om boeken en teksten te lezen en het probleem van spelling wordt vaak bij de leerling zelf of voorgaande opleiding gelegd. Zolang je je cito maar haalt is het voor de directie in orde (Potter, 2019). Ikzelf herken het bovenstaande zeker bij mijn mbo-opleiding. Ik had wel Nederlands maar nooit heb ik serieus aandacht besteed aan deze lessen, ook hadden we een docent die niet specifiek tot Nederlands docent was opgeleid en omdat het huiswerk nooit werd gecontroleerd maakte ik dit ook nooit.

Toen ik naar het HBO ging, werd de situatie er niet beter op. Dit kwam vooral omdat ik alleen Nederlandse lessen had in het eerste half jaar en als je hier een voldoende voor haalde (een 5,5 met veel pijn en moeite in mijn geval) waren de lessen weer voorbij en werd er verder geen aandacht meer aan besteed. Iets wat in mijn geval zeer nadelig was.

Ik had dus gebrek aan goede herhaling, vond het onderwerp niet interessant en werd niet genoeg getriggerd om het interessant te vinden waardoor het automatisch ook niet werd opgeslagen in mijn semantisch geheugen.

Nu kan ik als persoon natuurlijk wel zeggen dat ik vanaf elk niet correct Nederlands puntje ga verbeteren en hier veel aandacht aan zal gaan besteden maar dit is uiteraard niet zomaar gedaan. Ik ging voor mijzelf na, haalde ik mijzelf niet te veel op de hals? En is het wel echt zo belangrijk als ik nu denk dat het is? Vanuit hier zijn dan ook meerdere vragen ontstaan die ik hieronder heb beantwoord:

Hoe relevant is perfect Nederlands schrijven überhaupt voor mijn doelgroep?

Mijn doelgroep is namelijk de adolescent of terwijl de jongere van ongeveer 15 tot 20 jaar. Als ik aan deze doelgroep denk, denk ik niet aan mensen die op elke grammaticaal puntje in een boek kritiek gaan uiten.

Vanuit een rapport van de Nederlandse taalunie blijkt dan ook dat spelling, grammatica en uitspraak het grootste probleem vormen bij Nederlands taalgebruik bij deze doelgroep en ze het ook niet erg vinden als ze hier veel fouten in maken. Dit komt vooral, zoals in de vorige vraag al is benoemd, omdat de aanpak van het vak Nederlands niet boeiend is op school en er niet altijd wordt benadrukt hoe belangrijk het beheersen van de Nederlandse taal is in hun latere toekomst.

Wel is deze groep erg creatief in het gebruik van taal en kunnen ze switchen. Ze geven een nieuwe draai aan woorden en het gebruik van humor is belangrijk voor deze groep (van der Velden, MSc, & NJR het Bureau, 2012).

Het is dus te concluderen dat voor deze doelgroep de Nederlandse taal op dit moment misschien niet zo belangrijk is maar het wel van belang is voor hun toekomst. Ze moeten hier dan ook een goed voorbeeld in krijgen. Een boek kan hier dan ook een leidraad in zijn.

Geeft onjuiste spelling en grammatica soms juist niet meer karakter aan het personage (bijvoorbeeld in dialogen)?

Als je praat, praat je uiteraard niet altijd in perfect Nederlands en de karakters in je boek doen dit ook niet. Uiteraard heb je de standaard dialoogregels over de interpunctie, denk hierbij aan de aanhalingstekens en waar je de punt of komma moet zetten maar een personage in je boek heeft altijd spreektaal en kunnen hier nogal eens fouten in gemaakt worden.

Vanuit het college dat wij hebben gehad blijkt ook dat dialogen vooral van toepassing zijn om de taal van je personage te laten zien. Hierbij is het natuurlijk overbodig om een d of t fout te maken, dit moet wel in orde zijn maar als jouw personage een woord gebruikt dat niet in het normale Nederlands wordt gebruikt dan moet je dit zeker niet verwijderen omdat het niet zou kloppen met correct Nederlands schrijven.

Stephan Molier zegt dan ook in een YouTube filmpje van uitgeverij Great Scheme dat je als schrijver moet bedenken wat het doel is van een dialoog. Denk aan inzicht geven in je personage of de totstandkoming van het plot. Je moet je personage zien als een echt persoon en hierbij kunnen inleven wat een persoon doet in welke situatie. Je moet naar de stem van je personage kijken, deze veel vloekwoorden gebruikt of juist op een nette manier communiceert. Als deze eenmaal rare woorden gebruikt of taalfouten maakt dan is dit zo (Molier, 2019).

Zorgt perfect Nederlands willen schrijven niet voor extra (onnodige) stress?

Kort gezegd ja, perfect Nederlands schrijven zorgt zeker voor extra stress bij mij. De gedachte dat ik elke zin opnieuw moest gaan analyseren zorgde er alleen al voor dat mijn gedachten op hol sloegen. Van mijzelf wist ik al dat ik een strever was en ik dus vooral mijn schoolopdrachten zo goed mogelijk wilde uitvoeren, deze minor dus ook. Daarnaast ben ik van mijzelf iemand die snel in de stress raakt en ben ik bij mijzelf dus nagegaan; is dit het allemaal wel waard?

Uiteraard moest mijn Nederlands in verre mate verbeterd worden, maar moet ik hierin zover gaan dat dit al mijn tijd opslokt en ik mij niet meer op andere dingen kon concentreren? Hierop was maar een antwoord mogelijk: Nee, dit wil ik niet.

Ik heb dan nog een persoonlijk gesprek gehad met mijn begeleider Marieke waar ook dit onderwerp aan bod kwam. Zij gaf ook aan dat ik op een gegeven moest accepteren dat het Nederlands in mijn boek niet helemaal perfect voor kon zijn. Zeker voor iemand die er veel moeite mee heeft kan diegene niet binnen een paar weken zijn Nederlands helemaal op orde hebben.

Daarnaast heb ik ook verschillende artikelen gelezen over stress en een strever willen zijn waarbij een artikel van de site soChicken mij vooral opviel. Dit artikel zegt dan dat stress lijdt tot ontevredenheid en dat je streven kan omzetten naar bijdragen. Kort gezegd: Je doelen durven los te laten en je verwachtingen verminderen en handelen omdat je iets leuk vindt (Hermus, 2013)

Moeilijker dan gezegd dan gedaan als je echt iets perfect wil hebben maar ik merkte dat ik veel meer plezier beleefde als ik mij ook nog concentreerde op andere leuke dingen zoals de vormgeving, het verbeteren van mijn verhaal of juist leuke dingen doen met vrienden in plaats van alleen maar mijn Nederlands te perfectioneren.

Ik moest hier dus een balans in gaan vinden en accepteren dat mijn Nederlands niet op alle fronten perfect kon zijn. Hierdoor kon ik verder in mijn proces en uiteindelijk de laatste vraag beantwoorden:

Wat heeft mij uiteindelijk geholpen bij correct Nederlands schrijven tijdens dit proces?

Een moeilijke vraag voor iemand die eigenlijk nooit de volledige aandacht aan correct Nederlands schrijven heeft gegeven. Het eerste wat ik dan ook deed is elke zin van de eerste versie en dit zodoende op orde te brengen. Dit deed ik eigenlijk vooral door naar de groffe dingen te kijken die mij opvielen, denk aan verwarring in het gebruik van perspectief, het verkeerd zetten van een komma of kijken of iets goed gespeld was. Ik ging er secuur overheen waardoor veel dingen mij opnieuw opvielen. Iets wat veel tijd heeft gekost maar mij wel veel voordeel heeft opgeleverd. Door namelijk eerst dit ‘’groffe werk’’ te verrichten werd mijn tekst al een stuk mooier qua spelling en was er meer logica te zien. Ik was dan ook al gelijk wat trotser op mijzelf.

Ook heb ik een aantal verhaallijnen uit de eerste versie verwijderd wat mij ook baadt heeft gebracht. De tekst is minder uitgebreid dan eerst en ik kreeg een beter overzicht. Ik kwam er uiteindelijk dus achter dat ik korter en bondiger moest gaan schrijven, mij vooral aan de hoofdpunten van het verhaal moest houden en ik hierdoor automatisch ook op de correct Nederlands schrijven let. Vanuit het boek van Stephen King haalde ik veel inspiratie en tips om dit waar te maken. Enkele voorbeelden hiervan zijn. 

  • Bij het beschrijven van een personage moet je een goede middenweg vinden, niet te uitgebreid maar ook niet te kort. Een paar sterke details zijn voldoende.  Je hoeft niet elk detail te bespreken en veel dingen aan de gedachte van de lezer overlaten. Dingen zoals de naar voren, gestoken vastberaden kin zijn overbodig.
  • Gebruik niet te veel overbodige bijwoorden vooral in dialoogattributie

(King, 2000)

In de derde periode ging de Nederlandse spelling en grammatica al helemaal makkelijker. Vooral omdat ik geswitcht had van coredacteur en ik nu dan Demi als coredacteur had. Zij heeft nog een keer extra mijn tekst nagekeken en haalde uiteindelijk nog vele kleine foutjes eruit die ik zelf over het hoofd zag. Ook heb ik veel gehad aan de laatste les van Annemarie en heb ik telkens als ik twijfel over of iets goed stond in mijn tekst het teruggezocht op de sites die deze les werden besproken: 

  • Woordenlijst.org
  • Spellingsite.nu
  • Taaladvies.net
  • Onzetaal.nl/ taaladvies
  • Vandale.nl/ opzoeken
  • Synoniemen.net

De dikgedrukte sites heb ik vooral gebruik van gemaakt. Als deze sites geen goed antwoord gaven dan typte ik mijn vraag nog eens extra in op google of vroeg ik het aan iemand die toevallig in de buurt was.

Wel heb ik geaccepteerd dat nadat Demi mijn boek heeft nagekeken en ik zelf nog een keer ik verder niet veel meer ging verbeteren. Dit om ‘’onnodige’’ stress te vermijden.

Uiteindelijk heb ik dan ook elke versie van mijn boek met sprongen vooruit zien gaan, het is uiteraard nog niet perfect maar ik kan trots zijn op mijzelf.  

Ik merkte dan ook dat hoe meer ik mij bezighield met het schrijven van correct Nederlands ik hier ook steeds meer automatisch op ging letten. Ik moest er een gewoonte van maken, iets wat ik eerst niet deed.

Conclusie

Voor mijzelf kan ik uiteindelijk zeggen dat ik tijdens deze periode met sprongen vooruit ben gegaan. Elke versie die ik heb ingeleverd zat verre verbetering in en door mijn verhaal juist kort en bondig te maken werd mijn Nederlands automatisch ook beter. Mijn Nederlands zit nu zeker op een bepaald niveau waardoor ik denk dat mijn boek serieus genomen word door mijn doelgroep en andere.

Wel heb ik op een gegeven moment moeten accepteren dat ik niet meer kon doen dan mijn (uiterste) best en ik mij ook op andere dingen moest concentreren. Ik streef te veel naar perfectie en dit bracht mij onnodige stress op. Mijn tekst is dus nog niet perfect, er zijn zeker nog verbeterpunten maar deze zal ik stap voor stap moeten ondergaan, nu en in de toekomst.

Ik zie nu dan ook in dat het belangrijk is voor mijn toekomst dat ik  goed op het correct gebruiken van de Nederlandse taal moet gaan letten. Denk aan toekomstige sollicitaties en verslagen voor school.

Het belang van de Nederlandse taal is daarnaast voor mij ook duidelijker geworden. Het is gegaan van een onderwerp waar ikzelf eerst eigenlijk bijna geen aandacht aan schonk naar iets wat tijdens deze periode opeens bovenaan mijn prioriteitenlijstje is gaan staan.

.

Bronnenlijst:

De taalunie. (z.d.). woordenlijst. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://woordenlijst.org/#/

Genootschap Onze Taal. (2019, 23 december). Spellingsite – Home. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://spellingsite.nu/

Hermus, J. (2013, 8 september). Stop met streven, start met bijdragen. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://sochicken.nl/bijdragen

in1woord. (z.d.). Synoniemen.net – gratis online synoniemenwoordenboek. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://synoniemen.net/

King, S. (2000). Over Leven En Schrijven (3de editie). Amsterdam: Luitingh-Sijthoff.

King, S. (2013). Over Leven En Schrijven, p.118 – 119  (3de  editie). Amsterdam: Luitingh-Sijthoff. ISBN: 978 90 245 6307 4

King, S. (2013). Over Leven En Schrijven, p.127 – 174 (3de  editie). Amsterdam: Luitingh-Sijthoff. ISBN: 978 90 245 6307 4

Molier, S. (2019, 19 augustus). Schrijftip 5 Een dialoog schrijven [YouTube]. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://www.youtube.com/watch?v=AGbQgZ_BfZI

Nederlandse Taalunie. (2000). Taaladvies.net. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://taaladvies.net/

Potter, E. (2019, 4 september). De verwaarlozing van taalonderwijs op het mbo moet stoppen, bepleit deze ex-docent. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://www.vn.nl/taalonderwijs-mbo/

Springlish. (2018). Het belang van spelling – Springlish. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://www.springlish.nl/het-belang-van-spelling/ 

Stichting Vrienden van Onze Taal. (z.d.). Taaladviesdienst: antwoord op vragen over het Nederlands | Genootschap. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://onzetaal.nl/taaladvies

Van Dale Uitgevers. (z.d.). Van Dale woordenboek. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://www.vandale.nl/opzoeken/woordenboek

van der Velden, C., MSc, & NJR het Bureau. (2012). Jongeren, de Nederlandse taal & participatie. Geraadpleegd van http://taalunieversum.org/sites/tuv/files/downloads/rapport_jongeren_taal_participatie_def.pdf

Witteman, H. (2008, 5 juni). Meer over het brein: het semantische geheugen. Geraadpleegd op 14 januari 2020, van https://www.onderwijsvanmorgen.nl/meer-over-het-brein-het-semantische-geheugen/

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *